Spis treści
Zorganizowane w listopadzie w brukselskiej Kwaterze Głównej NATO posiedzenie Grupy Kontaktowej ds. Obrony Ukrainy zakończyło się sprecyzowaniem kolejnych pakietów pomocowych. Jak przekazało ukraińskie ministerstwo obrony, kluczowym ustaleniem szczytu jest obietnica państw sojuszniczych dotycząca przekazania 12 następnych myśliwców. Kroki te stanowią bezpośrednią reakcję na ciągłe rosyjskie ataki z powietrza oraz prośby prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, który domagał się szybkiego wsparcia dla rodzimej obrony przeciwlotniczej.
Belgia przekaże Ukrainie myśliwce F-16 oraz amunicję za ponad miliard euro
Fundamentem najnowszego wsparcia dla ukraińskiego lotnictwa jest deklaracja Belgii o oddaniu dziesięciu samolotów F-16, które mają dotrzeć na miejsce jeszcze przed końcem 2026 roku. Taki ruch stał się wykonalny, ponieważ belgijskie siły powietrzne sukcesywnie wymieniają te maszyny na nowsze modele F-35A. Całościowy koszt pomocy militarnej, jaką ten kraj zamierza wyasygnować dla Kijowa w tym roku, zamknie się w kwocie 1,1 miliarda euro.
W skład belgijskiej transzy, oprócz samych myśliwców, wchodzi także niezbędny arsenał. Obejmuje on rakiety dla naziemnych systemów przeciwlotniczych, naboje kalibru 20 mm przeznaczone do działek w samolotach F-16, a także wpłatę 100 milionów euro na natowski fundusz PURL finansujący zakupy amerykańskiej broni dla Ukrainy. Z dostępnych szacunków wynika, że od lata 2024 roku z zasobów Danii, Holandii i Norwegii do ukraińskich baz trafiło w sumie od 45 do 55 egzemplarzy F-16. W trakcie dotychczasowych działań wojennych i na skutek incydentów lotniczych Kijów utracił minimum pięć takich samolotów, z czego pierwszy głośny przypadek odnotowano w sierpniu 2024 roku, gdy śmierć poniósł pilot Ołeksi Mes.
Francuskie myśliwce Mirage 2000-5F i systemy Patriot dla ukraińskiej armii
W tym samym czasie z kolejną pomocą spieszy Paryż, który zobowiązał się do wysłania dwóch następnych samolotów Mirage 2000-5F. Maszyny tego typu pojawiły się na ukraińskim froncie już w lutym 2025 roku i od tamtej pory z powodzeniem sprawdzają się w boju, niszcząc nadlatujące z Rosji drony oraz rakiety manewrujące.
W ślad za francuskimi samolotami na wschód pojedzie także nowoczesny sprzęt i uzbrojenie. Kluczową rolę odgrywają tu kierowane bomby AASM Hammer 250, które dzięki naprowadzaniu i napędowi rakietowemu niszczą cele na ziemi oddalone nawet o 70 kilometrów, a rachunek za ich dostarczenie pokryją wspólnie rządy w Berlinie i Oslo. Ponadto Francja wyśle wyprodukowany przez koncern Thales radar Ground Fire 300 służący do namierzania rakiet balistycznych, a za pieniądze z unijnej pożyczki dokupiona zostanie amunicja kalibru 30 mm do działek pokładowych.
Swój wkład zadeklarowała również Kanada, rezerwując mniej więcej 31 milionów dolarów na sfinansowanie rakiet powietrze-powietrze typu AIM-7 Sparrow, R-73 i R-27. Z tego kierunku popłyną też nowoczesne rozwiązania optyczne dla projektu obrony przeciwlotniczej „FrankenSAM”.
Niemcy z kolei przekażą wyrzutnie IRIS-T wraz z radarami i sfinansują proces dostosowania tych pocisków do współpracy z zestawami NASAMS. Co więcej, Berlin i Oslo wpłacą po 300 milionów dolarów do budżetu PURL, co pozwoli na nabycie niezwykle ważnych rakiet przechwytujących PAC-2 i PAC-3 do baterii Patriot. Równocześnie Wielka Brytania przedstawiła wart 240 milionów funtów plan pomocowy, zawierający kilkanaście radarów oraz przeszło tysiąc rakiet przeciwlotniczych krótkiego zasięgu, w tym pociski LMM doskonale radzące sobie z bezzałogowcami Shahed.
Wołodymyr Zełenski apeluje o 40 myśliwców F-16. Problemy z serwisem maszyn
Zabierając głos za pośrednictwem łącza wideo, prezydent Wołodymyr Zełenski zaznaczył, że rzeczywiste zapotrzebowanie jego armii jest o wiele wyższe. Ukraiński przywódca poprosił sojuszników o przekazanie jeszcze 40 samolotów F-16, tłumacząc to częstymi przestojami posiadanych maszyn, które wymagają napraw i konserwacji. Specyfika myśliwca F-16 wymusza przeprowadzenie zaawansowanego przeglądu po wylataniu każdych 300 godzin, a Ukraina nie dysponuje odpowiednią infrastrukturą, by realizować te zadania we własnym zakresie. Z tego powodu maszyny trafiają do zakładów Sabena Aerospace w Belgii, gdzie europejskie procedury wydłużają serwis nawet do 40 tygodni, czyli prawie 10 miesięcy, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych operacja ta zajmuje od dwóch do sześciu tygodni. Ponieważ samoloty te niemal bez przerwy startują do walki z rosyjskimi dronami Shahed, ich limity godzinowe wyczerpują się w błyskawicznym tempie.
Dodatkową komplikacją są regularne rosyjskie uderzenia rakietowe wymierzone bezpośrednio w ukraińskie bazy lotnicze. Z informacji przedstawionych przez Wołodymyra Zełenskiego na listopadowym spotkaniu w formacie Ramstein oraz z ustaleń dziennika „The Wall Street Journal” wynika, że przeszło połowa ukraińskiej floty F-16 jest nieustannie wyłączona z walki z powodu przeglądów i napraw. W praktyce oznacza to, że dowództwo może jednorazowo rzucić do działań bojowych najwyżej od kilkunastu do około 20 sprawnych myśliwców.
Ukraiński prezydent zauważył ponadto, że samoloty Mirage udaje się znacznie szybciej przystosować do misji bojowych niż bardziej skomplikowane myśliwce Rafale, na których wyszkolenie pilotów trwa znacznie dłużej. Niezmiennie najważniejszym wyzwaniem pozostaje jednak ciągłe dostarczanie odpowiednich zapasów uzbrojenia dla wszystkich wykorzystywanych maszyn.
Podczas działań w przestrzeni powietrznej francuskie myśliwce Mirage 2000-5F osiągają doskonałe rezultaty, a Siły Powietrzne Ukrainy oceniają ich skuteczność w strącaniu wrogich rakiet i dronów na poziomie 98 procent. Samoloty te przeszły modyfikacje pozwalające na użycie pocisków uderzających w cele naziemne, a ostatnio dostosowano je także do wystrzeliwania nowoczesnych rakiet powietrze-powietrze MICA o zasięgu od 60 do 80 kilometrów. Według obecnych wyliczeń w ukraińskich hangarach znajduje się od trzech do pięciu gotowych do lotu maszyn tego typu.
Skąd Ukraina weźmie kolejne samoloty? Myśliwce Gripen i Mirage 2000 w planach
Mimo ogromnego znaczenia ogłoszonych dostaw, wystąpienie prezydenta Ukrainy otwiera dyskusję na temat kolejnych źródeł pozyskiwania sprzętu lotniczego. Choć samoloty Mirage 2000 znajdują się na wyposażeniu kilku państw w Europie i poza nią, zorganizowanie ich transferu napotyka na spore przeszkody. Przykładowo Grecja ma w swoich zasobach 24 maszyny w wersji Mirage 2000-5 Mk II przystosowane do odpalania rakiet SCALP, ale rząd w Atenach uzależnia ich oddanie od otrzymania w zamian nowszych konstrukcji, takich jak kolejne egzemplarze Rafale. Z kolei Katar wycofał z eksploatacji 12 zbliżonych do ukraińskich modeli Mirage 2000-5, jednak kondycja techniczna tych płatowców oraz kwestie formalno-prawne nie są do końca jasne. Rozbudowaną flotą nowoczesnych Mirage 2000-9 dysponują również Zjednoczone Emiraty Arabskie, ale kraj ten nie pozbędzie się ich, dopóki w pełni nie wdroży do służby zakontraktowanych myśliwców Rafale. W tym momencie najbardziej prawdopodobnym dostawcą pozostaje zatem Francja, posiadająca jednak dość skromne zapasy rezerwowe.
Jednocześnie władze w Kijowie czynią przygotowania do odbioru pierwszych szwedzkich samolotów wielozadaniowych Saab Gripen w wariancie C/D, których debiut na froncie zaplanowano na początek 2027 roku. Strony sygnowały już stosowne porozumienia intencyjne, które regulują dostawy części eksploatacyjnych oraz uzbrojenia, kładąc szczególny nacisk na pozyskanie zaawansowanych rakiet powietrze-powietrze Meteor. Zestawienie w jednej armii zwrotnych Gripenów, wielozadaniowych F-16 oraz stworzonych do obrony nieba maszyn Mirage 2000 pozwoli Ukrainie zbudować różnorodny i znacznie silniejszy potencjał lotniczy, co ułatwi walkę z przeważającymi siłami rosyjskimi.