Spis treści
- Nowa dyrektywa tytoniowa Komisji Europejskiej miała wejść przed świętami
- Rada ds. Kontroli Regulacyjnej odrzuca projekt zmian w przepisach o tytoniu
- Polska branża tytoniowa i rolnicy w niepewności przez decyzje Brukseli
- Sześć państw UE protestowało przeciwko szybkim zmianom w prawie tytoniowym
- Przyszłość dyrektywy tytoniowej. Rynek czeka na nowe analizy Komisji Europejskiej
Nowa dyrektywa tytoniowa Komisji Europejskiej miała wejść przed świętami
Plany unijnych urzędników były bardzo dalekosiężne. Odpowiedzialny za zdrowie komisarz Olivér Várhelyi dążył do tego, by projekt nowej dyrektywy tytoniowej przyjęto już 15 grudnia, na ostatnim w tym roku posiedzeniu Komisji Europejskiej. Nowe prawo miało znacznie zaostrzyć przepisy obejmujące produkty tytoniowe oraz nikotynowe.
Wśród zapowiadanych restrykcji pojawił się zakaz stosowania aromatów w e-papierosach, wymóg wprowadzenia jednolitych opakowań, a także surowsze limity dotyczące reklamowania tych produktów w sieci. Zasadniczą przeszkodą okazał się jednak czas, ponieważ tak głęboka reforma wymagała szczegółowych analiz, na których rzetelne przeprowadzenie zabrakło już przestrzeni.
Podsumowanie dotychczasowego prawa ukazało się w kwietniu, a zakończone w sierpniu konsultacje doczekały się raportu dopiero w październiku. W rezultacie urzędnicy Komisji mieli zaledwie kilka tygodni na przeanalizowanie ponad 82 tys. zgłoszonych opinii i opracowanie oceny skutków proponowanych zmian.
Rada ds. Kontroli Regulacyjnej odrzuca projekt zmian w przepisach o tytoniu
Zbyt szybkie tempo prac wzbudziło sprzeciw organów nadzorczych. Jak informują serwisy Table.Briefings oraz Eunews, 9 listopada działająca przy Komisji Europejskiej niezależna Rada ds. Kontroli Regulacyjnej negatywnie zaopiniowała analizę skutków tego projektu.
Lista uchybień okazała się długa i poważna. Eksperci ocenili, że dokumentacja jest mało rzetelna, a zaproponowane w projekcie zakazy mogą posuwać się zdecydowanie za daleko. Zwrócono też uwagę na pominięcie odrębnej analizy dotyczącej kwestii podatkowych oraz zbyt powierzchowne zbadanie wpływu nowych regulacji na społeczeństwo i gospodarkę. Swoje wątpliwości w tej sprawie zgłosił również Sekretariat Generalny Komisji.
To kolejne tego typu ostrzeżenie ze strony kontrolerów. Ten sam zespół już wcześniej odrzucił sprawozdanie dotyczące działania obecnych regulacji. Wówczas eksperci wytknęli autorom niewystarczającą ilość danych, zignorowanie efektów przepisów krajowych oraz pominięcie skutków, jakie wywołają planowane podwyżki podatku akcyzowego.
Polska branża tytoniowa i rolnicy w niepewności przez decyzje Brukseli
Problemy legislacyjne w Brukseli bezpośrednio uderzają w interesy Polski, która odpowiada za przeszło 19 proc. całej produkcji tytoniu w Unii Europejskiej. W 2025 roku wartość eksportu tych wyrobów z naszego kraju osiągnęła poziom 5,8 mld euro. Uprawą tytoniu zajmuje się u nas około 3,3 tys. gospodarstw rolnych, zlokalizowanych głównie na terenie Podkarpacia oraz Lubelszczyzny.
Brak jasności co do kształtu przyszłego prawa stanowi dla lokalnych rolników i właścicieli firm ogromne wyzwanie. Przedsiębiorstwa muszą przecież z wyprzedzeniem planować inwestycje i wielkość produkcji, a plantatorzy przygotowywać się do kolejnych sezonów upraw. Podejmowanie długofalowych decyzji biznesowych jest niezwykle trudne bez wiedzy o przepisach, które wejdą w życie za kilka lat.
Obecnie projektu dyrektywy próżno szukać nawet w wykazie prac Komisji Europejskiej zaplanowanych na 2027 rok. Taki obrót spraw jednoznacznie wskazuje, że nowe regulacje nie wejdą w życie w zakładanym wcześniej przez urzędników terminie.
Sześć państw UE protestowało przeciwko szybkim zmianom w prawie tytoniowym
Szybkie tempo narzucone przez unijnych urzędników od początku budziło opór części państw członkowskich. Włochy, Słowacja, Litwa, Grecja, Czechy oraz Bułgaria już wcześniej skierowały do Komisji Europejskiej wspólny apel o zamrożenie prac nad dyrektywą do momentu, aż powstanie solidna analiza konsekwencji nowych przepisów.
Kraje te oczekiwały, że nowe prawo będzie bazować na twardych dowodach naukowych i dokładnym zbadaniu skutków ekonomicznych, a urzędnicy uwzględnią różnice między zwykłymi papierosami a alternatywnymi wyrobami z nikotyną.
Wkrótce stanowisko tej grupy państw może zyskać na sile. Począwszy od stycznia 2027 roku, przewodnictwo w pracach Rady Unii Europejskiej obejmą po kolei Litwa, Grecja oraz Włochy, a więc dokładnie te kraje, które otwarcie krytykowały dotychczasowe zamiary Brukseli.
Przyszłość dyrektywy tytoniowej. Rynek czeka na nowe analizy Komisji Europejskiej
W tej chwili trudno przewidzieć, kiedy dokładnie unijni urzędnicy wznowią prace nad zatrzymaną ustawą. Z perspektywy komisarza Várhelyiego decyzja kontrolerów oznacza przymusowe odłożenie reformy w czasie. Na rozwój sytuacji muszą także poczekać państwa popierające zaostrzenie prawa, wśród których znajdują się Francja i Holandia.
Dla całego sektora najbardziej dotkliwy pozostaje jednak stan zawieszenia. Nowe prawo miało przecież objąć 27 państw członkowskich, wpływając na życie milionów konsumentów, a także działalność rolników i tysięcy firm. Wobec braku dokładnych wyliczeń nie sposób przewidzieć realnych konsekwencji proponowanych zakazów.
Próba szybkiego przeforsowania zmian zakończyła się fiaskiem po czerwonym świetle od zespołu kontrolnego. W efekcie Komisja Europejska musi teraz uzupełnić poważne braki w swojej dokumentacji, podczas gdy plantatorzy i firmy z sektora tytoniowego wciąż czekają na informacje o przyszłości swojej branży.